O MEĐUSOBNIM UTICAJIMA JEZIKA I KULTURE U DELIMA EDVARDA SAPIRA
Кључне речи:
antropološka lingvistika, Sapir, nesvesna shematizacija, geštalt, dinamički sistemi, fonetske promeneСажетак
Cilj ovog rada je da predstavi one aspekte dela američkog antropološkog lingviste Edvarda Sapira koji pokazuju u kakvom odnosu mogu biti jezik i kultura u kojoj se taj jezik koristi. Sapir je, prevashodno, strukturalistički i sinhronijski proučavao jezike američkih urođenika kao dinamičke sisteme, koji odražavaju sopstvenu unutrašnju logiku, psihologiju i kulturalno okruženje. Uglavnom posvećen istraživanju plana izraza, Sapir razmatra jezik i kulturu kao simboličke konfiguracije uslovljene kontekstom. U Sapirovom pristupu jezičkim fenomenima, vidljiv je uticaj principa geštalta, rane psihoanalitičke teorije i njenih osnovnih pojmova, kao što su nesvesna shematizacija, kolektivno nesvesno i projekcija. Sapir je potvrdio da zajednice koriste jezik, radi očuvanja zajedničkih sećanja, ustaljenih običaja i društvene stratifikacije, ali mu nije uspelo da odredi bazične korelacije između logičkih koncepata i njihove formalne leksičko-gramatičke primene u jeziku. Fonetske promene u jeziku nalaze se u fokusu Sapirovih istraživanja, jer ih smatra najznačajnijim činiocima jezičkih transformacija, koje postaju društvena pojava, kada utiču na promenu jezika zajednice. Uporedna istraživanja više jezika omogućila su mu da, metodom analogije, rekonstruiše moguće forme prvobitnih jezičkih oblika, ali i da prati razvoj tih formi u pojedinačnim dijalektima, u zavisnosti od različitih varijabli.
Sapirova podela jezika po tipu jezičke strukture odražava njegovu spremnost da prihvati preklapanja među kategorijama i fleksibilnost njegovog shvatanja jezičkih promena, koja nisu zasnovana na prihvatanju bespovratne jednosmernosti istorijskog i tehnološkog razvoja. Sapir je izričit kada kaže da nema smisla iznositi vrednosne sudove o jezicima, niti se sme govoriti o primitivnim jezicima i primitivnim kulturama u apsolutnom smislu.
Референце
Anderson, Stephen R. 1985. Phonology in the Twentieth Century. Chicago: University of Chicago Press.
Darnell, Regna. 1989. Edward Sapir: Linguist, Anthropologist, Humanist. Berkeley: University of California Press.
Frojd, Sigmund. 2014. Totem i tabu. Beograd: Neven.
Ivić, Milka. 2001. Pravci u lingvistici I/II. 9. izdanje dopunjeno poglavljem „Lingvistika u devedesetim godinama”. Beograd: Čigoja štampa.
Sapir, Edvard. 1974. Ogledi iz kulturne antropologije. Beograd: BIGZ.
Sapir, Edward. 1949. Language – An Introduction to the Study of Speech. New York: Harcourt, Brace & World.
Sapir, Edward. 1933. La réalité psychologique des phonemes. Journal de Psychologie Normale et Pathologique 30: 247-265.
Sapir, Edward. 2008. The Collected Works of Edward Sapir. Berlin: Mouton de Gruyter.
Sapir, Edward. 1921. Language: An Introduction to the Study of Speech. New York: Harcourt, Brace and Company.
Sapir, Edward. 2002. The Psychology of Culture: A Course of Lectures. Berlin: De Gruyter Mouton.
Sapir, Edward. 1963. Selected Writings of Edward Sapir in Language, Culture and Personality. Berkeley: University of California Press.
Škiljan, Dubravko. 1985. Pogled u lingvistiku. Zagreb: Školska knjiga.
Vorf, Bendžamin Li. 1979. Jezik, misao i stvarnost. Beograd: BIGZ.
