Emocije kao moralni i metodološki resurs: razmatranje paralela između emotivnog realizma u filozofiji umetnosti i refleksivno-etičkog obrta u metodologiji antropologije
Кључне речи:
emotivni realizam, refleksivni obrt, metodologija antropologije, paradoks fikcije, uživljavanje, empatijaСажетак
Ovaj rad povlači paralele između filozofije umetnosti i metodologije antropologije, zarad prepoznavanja mesta i uloge emocija u dolasku do uvida, nedostupnih diskurzivnom mišljenju. U radu se analiziraju emotivni realizam – stanovište prema kojem su emocije izazvane fikcijom realne – i refleksivni obrt u metodologiji antropološkog istra- živanja, kao pristupi kojima se emocije posmatraju kao oblik znanja o svetu. Kritikujući tradicionalne dihotomije između razuma i emocija, i objektivnosti i subjektivnosti, emotivni realizam se u radu prepoznaje kao filozofski pandan refleksivnom obrtu u antropologiji. Poziv na preispitivanje o govoru, predstavljanju i razumevanju tuđih emocija sa sobom povlači preispitivanje antropološke reprezentacije Drugog, a time i pitanje odgovornosti prema onima koji se proučavaju. Filozofski koncept uživljavanja u fikciju posmatra se kao način da se razume uloga empatije u antropološkom istraživanju Drugog, odnosno da se ponudi kao sredstvo prevazilaženja (često radikalnih) društvenih i kulturnih razlika između istraživača i ispitanika.
Референце
Aberdein, Andrew. 2021. Tales tall and true: John Woods on truth in fiction. Philosophia 49 (2): 873-881.
Abu-Lughod, Lila. 1991. “Writing Against Culture”. In Recapturing Anthropology: Working in the Present, eds. Richard Gabriel Fox and Georg Thomas Fox, 50-59. Santa Fe: School of American Research Press.
Bašić, Ivana. 2021. Ljubavne niti. Koncepti ljubavi u evropskoj i srpskoj kulturi. Beograd: Etnografski institut SANU.
Beatty, Andrew. 2019. Emotional Worlds. Beyond an Anthropology of Emotion. Cambridge: Cambridge University Press.
Behar, Ruth. 1996. The Vulnerable Observer: Anthropology That Breaks Your Heart. Boston: Beacon Press.
Clifford, James. 1986. ,,Introduction: Partial Truths“. In Writing Culture: The Poetics and Politics of Etnography, ed. James Clifford and George E. Marcus, 1-26. Berkley: University of California Press.
Gaut, Berys. 1998. ,,The Ethical Criticism of Art”. In Aesthetics and Ethics: Essays ath the Intersection, ed. Jerrold Levinson, 182-203. New York: Cambridge University Press.
Geertz, Clifford. 1973. ,,Thick Description: Toward an Interpretive Theory of Culture“. In The Interpretation of Cultures, by Clifford Geertz, 311-323. New York: Basic Books.
Gorunović, Gordana. 2010. Književni zaokret i etnografsko pisanje u američkoj kulturnoj antropologiji. Antropologija 10 (2): 65-96.
Got, Beris. 2013. ,,Razlozi, emocije i fikcije“. U Paradoks fikcije, prir. Aleksandra Kostić, 265-307. Beograd: Fedon.
Humbert-Droz, Steve, Amanda Garcia, Vanessa Senwald, Fabrica Teroni, Julien Deonna, David Sander, and Florian Cova. 2020. Lost in Intensity: Is there an empirical solution to the quasi-emotions debate?. Aesthetic Investigations 4 (1): 54-76.
Ilić, Vladimira. 2019. Upotreba empatije u antropologiji emocija. Etnoantropološki problemi 14 (2): 627-645.
Ilić, Vladimira. 2025. Noviji antropološki pristupi empatiji: Primer istraživanja Daglasa Holana. Etnoantropološki problemi 20 (3): 887-904.
Kampa, Samuel. 2018. Imaginative transportation. Australasian Journal of Philosophy 96 (4): 683-696.
Kerr, Heather. 2003. Fictocritical empathy and the work of mourning, Cultural Studies Review 9 (1): 180-200.
Langland-Hassan, Peter. 2020. Explaining Imagination. Oxford: Oxford University Press.
Liao, Shen-yi. 2017. Immersion is attention/becoming immersed. https://philarchive.org/rec/LIAIIA
Marcus, George E. i Michael M. J. Fisher. 2003. Antropologija kao kritika kulture: Eksperimentalni trenutak u humanističkim znanostima. Zagreb: Naklada Breza.
Meskin, Aaron and Jonathan M. Weinberg. 2003. Emotions, fiction and cognitive architecture. The British Journal of Aesthetics 43 (1): 18-34.
Narayan, Kirin. 1993. How Native is a “Native” Anthropologist? American Anthropologist 95 (3): 671-686.
Nussbaum, Martha. 1996. Compassion: The Basic Social Emotion. Social philosophy and policy 13 (1): 27-58.
Redford, Kolin. 2013. ,,Kako je moguće da nas potresa sudbina Ane Karenjine?“. U Paradoks fikcije, prir. Aleksandra Kostić, 31-53. Beograd: Fedon.
Rosaldo, Renato. 1993 [1989]. ,,Introduction: Grief and Headhunter’s Rage“. In Culture and Truth: The Remaking of Social Analysis. Boston: Beacon Press.
Schellenberg, Susanna. 2013. Belief and desire in imagination and immersion. The Journal of Philosophy 110 (9): 497-517.
Volton, Kendal. 2013. ,,Strah od fikcionalnog“. U Paradoks fikcije, prir. Aleksandra Kostić, 53-91. Beograd: Fedon.
Walley, Christine J. and Danielle Elliott. 2025. Unsettling the self: Autoetnography and related kin. American Anthropologist 127 (1): 121-130.
