Biografija lika i dela književnika kao antropološki resurs: Primeri albanskih pisaca Miloša Đerđa Nikole i Ernesta Koljićija
Кључне речи:
književna antropologija, biografija u antropologiji, albanska književnost, Ernest Koljići, MiđeniСажетак
Na primeru uvida u narative o životima i delu dvojice albanskih pisaca, Miloša Đerđa Nikole-Miđenija i Ernesta Koljićija, rad analizira biografiju kao etnografski izvor. Biografski podaci o Miđeniju i Koljićiju se u radu predstavljaju u kontekstu hronotopskog razumevanja njihovog nasleđa, ali i percepcije i recepcije njihovih ličnosti. Pažnja je posvećena procesu biografskog prepoznavanja ova dva autora kao pisaca koji govore „o nama“ (tj. o svojoj zajednici), čime su viđeni kao glasovi kolektivnog iskustva – doduše međusobno prilično različiti, ako ne i suprostavljeni.Rad, dakle, pokazuje kako narativizacija privatnih okolnosti i ideološkog konteksta javnog angažmana autora utemeljuje interpretativni okvir za analizu njihovog lika i dela. Zaključak je da biografija može da služi kao resurs za antropološku valorizaciju ukupne delatnosti autora i za proučavanje načina na koji se preispituju, redefinišu i proizvode kulturna značenja savremenosti u odnosu na prošlost.
Референце
Bakhtin, Mikhail M. 1990. “Forms of Time and of the Chronotope in the Novel: Notes toward a Historical Poetics”. Mikhail M. Bakhtin. The Dialogic Imagination: Four Essays. Michael Holquist (ed), 84-258. Austin: University of Texas Press.
Barthes, Roland. 1967. “The Death of the Author”. Aspen 5-6 (3).
Bradbury, Malcolm. 1988. “The Telling Life”. The Troubled Face of Biography. Eric Homberger, John Charmley (eds.), 131-140. New York: St. Martin’s.
Breckner, Roswitha. 2007. “Case-Oriented Comparative Approaches: The Biographical Perspective as Opportunity and Challenge in Migration Research”. Dostupno na: <https://sowi-serv2.sowi.uni-due. de/cultural-capital/reader/Concepts-and-Methods.pdf> (Pristupljeno 26.12.2025)
Çapaliku, Alfred. 2021. “Prozëpoezia e Migjenit ’Një refren i qytetit tem’ – ‘fragment’”. Dostupno na: <https://exlibris.al/alfred-capaliku-prozepoezia-e-migjenit-nje-refren-i-qytetit-tem-fragment/> (Pristupljeno 20.12.2025)
Clifford, James. 1986. “Introduction: Partial Truths”. Writing Culture: The Poetics and Politics of Ethnography. J. Clifford and G. Marcus (eds.), 1-26. Berkeley: University of California Press.
Çokaj, Arben. 2022. “Foto historike: Fishta e Koliqi me fashistët italianë”. Dostupno na: <https://fjala.info/foto-historike-fishta-e-koliqi-mefashistet-italiane/>. (Pristupljeno 20.12.2025)
Cymbrykiewicz, Joanna. 2020. “Biographies and Their Agendas: the Danish Biographical Tradition in a Historical Perspective”. Different Lives: Global Perspectives on Biography in Public Cultures and Societies.
Hans Renders, David Veltman (eds.), 197-207. Leiden and Boston: Brill.
Ćirković, Mirjana D. Bojanić. 2020. “Koncept implicitnog čitaoca Volfanga Izera”. Philologia Mediana 12 (20): 443-459: doi: 10.46630/phm.12.2020.28
Dervishi, Megi. 2019. A Translator in Power: Ernest Koliqi and his Role during the Fascist Occupation of Albania. (MA teza). Bologna: Alma Mater Studiorum Università di Bologna.
Duijzings, Ger. 1999. Religion and the politics of identity in Kosovo. (PhD thesis). Amsterdam: University of Amsterdam Elsie, Robert. 2010. Historical Dictionary of Albania. Lanham: The Scarecrow Press Inc.
Erickson, Vincent O. 1988. “Buddenbrooks: Thomas Mann andNorth German Social Class: An Application of Literary Anthropology”.
Literary Anthropology. Fernando Poyatos (ed.). Amsterdam-Philadel phia: John Benjamins Publishing Company Ersoy, Ahmet, Maciej Górny and Vangelis Kechriotis. 2010. Modernism: Representations of National Cultures. Budapest: Central European University Press.
Geertz, Clifford. 1973. The Interpretation of Cultures. New York: Basic Books Inc.
Gerc, Kliford. 2010. Antropolog kao pisac. Beograd: Biblioteka XX vek.
Gorunović, Gordana. 2010. “Književni zaokret i etnografsko pisanje u američkoj kulturnoj antropologiji”. Antropologija 10 (2). 65-96.
Gouchan, Yannick. 2020. “Writing Lives in Contemporary Italy”.
Different Lives: Global Perspectives on Biography in Public Cultures and Societies. Hans Renders, David Veltman (eds.), 128-138. Leiden and Boston: Brill.
Iser, Wolfgang. 1978. The Act of Reading: A Theory of Aesthetic Response. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
Iser, Wolgang. 1974. The Implied Reader: Patterns of Communication in Prose Fiction from Bunyan to Beckett. Baltimor-London: The Johns Hopkins University Press
Izer, Volfgang. 1989. , “Interakcija između teksta i čitaoca”. Književna kritika: časopis za estetiku književnosti 20 (3). 51-60.
Jorgo, Kristaq. 2008. “Mbi identitetin etnik të Millosh Gjergj Nikollës / Migjenit (1911– 1938) përmes një leximi të ri të poezisë Kangë në vete”. Përpjekja 25: 145-176.
Kasneci, Arsim. 2022. „Ernest Koliqi“. Gjuha Shqipe dhe Letërsia 12. Dostupno na: <https://issuu.com/arsim1977/docs/gjuha-shqipe-letersi- 12/s/17189213> (Pristupljeno 20.12.2025)
Klejer, Natali. 2022. O poreklu albanskog nacionalizma: Rađanje većinski muslimanske nacije u Evropi. Beograd: Akademska knjiga.
Koliqi, Ernest and Karl Gurakuqi. 1941. Shkrimtarët Shqiptarë, Pjesa II, Prej Lidhjes së Prizrenit deri sot. Tiranë: Ministria e arsimit.
Koliqi, Fatmir. 2024. “Proza moderne e Ernest Koliqit”. Dostupno na: <https://www.drita.info/kulture/proza-moderne-e-ernest-koliqit/>(Pristupljeno 20.12.2025)
Lebkovska, Anna. 2012. “Between the Anthropology of Literature and Literary Anthropology”. Teksty Drugie 2. 30-43.
Levi, Giovanni. 1985. L’eredità immateriale: Carriera di un esorcista nel Piemonte del Seicento. Turin: Einaudi Luka, Agron. 2017. “Si e shfrytëzuan dhe e çensuruan Andrea Stefin
me statusin: ‘miku e komentuesi më intim dhe i plotfuqishmi’ për botimin, Migjeni, ‘Vargjet e Lira’, 1936”. Gegnia 3. 42-59.
Mehmetaj, Albanë. 2022. “Gjaku”. Dostupno na: <https://www.epokaere.com/gjaku/>. (Pristupljeno 20.12.2025)
Mehmetaj, Albanë. 2022. “Tregtar Flamujsh”. Dostupno na: <https://www.epokaere.com/tregtar-flamujsh/>. (Pristupljeno 20.12.2025)
Miđeni, Miloš Đerđ Nikola. 1969. Prekinuta melodija. Hiljmi Tači (ur.). Beograd: Rad (Reč i misao).
Ndreca, Ardian. 2021. “Dashakeqësia e një manipulimi të trashë për Ernest Koliqin”. Dostupno na: <https://kohajone.com/kultura/ardian-ndreca-dashakeqesia-e-nje-manipulimi-te-trashe-per-ernest-koliqin/> (Pristupljeno: 20.12.2025)
Nic Craith, Mairead, and Laurent Sebastien Fournier. “Literary Anthropology: The Sub-disciplinary Context”. Anthropological Journal of European Cultures 25 (2): 1-8.
Pipa, Arshi. 2022. Për Migjenin: tri ese. Myftar Gjana (ed.). Tirana: Princ
Poleti-Ćosić, Dunja. 2020. “Biografski metod i njegova primena na polju migracionih studija”. Sociologija 62 (1): 24-41; doi: 10.2298/SOC2001024P
Poyatos, Fernando. 1988. Literary Anthropology: A New Interdisciplinary Approach to People, Signs and literature. Amsterdam-Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
Puto, Arben. 2018. “Bashkëpunëtorët e fashistëtve, Mustafa Kruja dhe Ernest Koliqi”. Dostupno na: <https://gazetaimpakt.com/a-puto-bashkepunetoret-e-fashistetve-mustafa-kruja-dhe-ernest-koliqi/>(Pristupljeno 20.12.2025)
Raković, Slaviša. 2024. “Migjeni: a Talking Spirit: a Textual (N)ethnographic Overview of Biographical Accounts on Ethnic Background of the Poet Millosh Gjergj Nikolla”. Antropologija 24 (3). 29-50.
Rapport, Nigel. 2012. “Literary Anthropology”. Oxford Bibliographies Online; doi: 10.1093/obo/9780199766567-0067
Rusi, E. 2022. Fantastikja si shëmbëlltyrë letrare në letërsinë shqipe të shekullit XX. Tiranë: Akademia e Shkencave e Shqipërisë.
Shehri, Dhurata. 2006. Koliqi mes malit dhe detit. Tiranë: Onufri.
Shkreli, Inis. 2016. “Minoriteti serbo-malazez në Shkodër: Sfidat e identitetit”. Figura e armikut: ripërfytyrimi i marredhënieve serbo-shqiptare. Rigels Halili et al. (eds.), 307-321. Priština: Qendra Multimedia.
Vata Mikeli, Rovena. 2024. “The Prose of Ernest Koliqi in Albanian Literature”. Revista de Științe Politice/Revue des Sciences Politiques 82:117-125.
Vehbiu, Ardian. 2013. “Rreth Koliqit”. Dostupno na: <https://peizazhe.com/2013/05/21/rreth-koliqit/> (Pristupljeno 20.12.2025)
Wiles, Ellen. 2020. “Three branches of literary anthropology: Sources, styles, subject matter”. Ethnography 21 (2). 280-295; doi: 10.1177/1466138118762958
Wulff, Helena. (2021) 2023. “Writing anthropology”. The Open Encyclopedia of Anthropology. Felix Stein (ed.). Facsimile of the first edition in The Cambridge Encyclopedia of Anthropology; doi: 10.29164/21writing Zaharijević, Adrijana. 2018. “Angažovano prevođenje filozofije: slučaj pojma agency”. Mostovi: časopis za prevodnu književnost 175-176: 179-191.
Izvori
“120 vjet nga lindja e shkrimtarit Ernest Koliqi”. (20.5.2023). <https://www.kultplus.com/lajme/120-vjet-nga-lindja-e-shkrimtarit-ernestkoliqi/> (Pristupljeno 10.12.2025)
“Ernest Koliqi, In Memoriam“. (15.1.2021). <https://gazetadielli.com/ernest-koliqi-in-memoriam/> (Pristupljeno 10.12.2025)
“Prof. Ernest Koliqi”. (bez datuma objave). <https://blokukombetarindependent.com/prof-ernest-koliqi/> (Pristupljeno: 10.12.2025)
“Remembering Ernest Koliqi, a distinguished figure of Albanian education”. (15.1.2024) <https://euronews.al/en/remembering-ernest-koliqi-a-distinguished-figure-of-albanian-education/>; (Pristupljeno: 20. decembra 2025).
„Migjeni – The contemporary Albanian poet who weaved verses of love and pain with raw and genuine emotions”. (11.1.2024). https://www.votramagazine.com/migjeni-the-contemporary-albanian-poet/ (Pristupljeno: 20. decembra 2025).
