НАУСКЕ БУЛЕ У СЕВЕРНОЈ ГРЧКОЈ: КАРНЕВАЛСКИ РИТУАЛ, ЊЕГОВА ИСТОРИЈСКА ЕВОЛУЦИЈА У 20. ВЕКУ И ЊЕГОВА УЛОГА У МОДЕРНОМ ДРУШТВЕНОМ И КУЛТУРНОМ ЖИВОТУ ГРАДА
Кључне речи:
Буле, Јаничари, Науса, Просопос, карневал, Западна МакедонијаСажетак
У древној Грчкој, употреба маске била је уобичајена у позоришту (у трагедијама, сатиричним комадима и комедијама) и потиче од обожавања бога Диониса. Током наредних векова, многобројни извори и докази указују на то да су маске и специјална прерушавања задржала свој значај у церемонијама и ритуалима широм грчке територије. Неколико таквих ритуала се јавља током Месопусне недеље (грч. Αποκριές [Апокриес], тј. карневал), у периоду непосредно пред почетак Великог четрдесетодневног поста, који предходи Васкрсу. Овај пост је најзначајнији у Источној православној цркви.
Један такав обичај, Буле(с), одржава се сваке године у Науси, у северозападној Грчкој, током два викенда, између почетка периода пред пост и Чистог понедељка. Учесници су искључиво младићи обучени у традиционалне ношње и са маскама под називом Лице. Већина учесника носи традиционалне мушке ношње и глуми Јаничаре, док један човек носи женски костим и глуми Булу. Током целог дана, Јаничари и Буле лутају улицама града, плешући уз звуке живе музике. Сви становници града учествују у обичају. Међутим, у протеклих неколико година, хиљаде посетилаца се окупљало у Науси да гледа прославу. Овај раст популарности отворио је пут еволуцији обичаја Буле(с). У овом раду, покушано је да се испита утицај нових околности, као и улога коју овај обичај има у савременом друштвеном и културном животу града и шире регије.
Референце
Αγοραστός, Δημήτρης. 1979. «Οι Μπούλες πριν εξήντα χρόνια», πε- ριοδικό Νιάουστα, έτος Β΄, τ. 6. (Agorastos, Dimitris. 1979. Boules sixty yaears ago. Niaousta magazine 2 (6)).
Ανωγειανάκης, Φοίβος. 1991. Ελληνικά λαϊκά μουσικά όργανα, Β΄ έκδ., Μέλισσα, Αθήνα. (Anogianakis, Phivos. 1991. Greek folk musical instruments. Athens: Melissa).
Δεινόπουλος, Πέτρος. 1995. «Γενίτσαροι και μπούλες στη Νάουσα και στα Λεχαινά», περιοδικό Νιάουστα, έτος 18ο, τ. Θ΄, 1995. (Dinopoulos, Petros. 1995. Janissaries and boules in Naoussa and in Lechena. Niaousta magazine 18 (9)).
Finnegan, Ruth. 1992. Oral traditions and the verbal arts. A guide to research practices. London & New York: Routledge.
Geertz, Clifford, 2002. Η ερμηνεία των πολιτισμών. Αθήνα: Αλεξάνδρεια. (1973. The interpretation of cultures. New York: Basic books)
Herzfeld, Michael. 1998. Η ανθρωπολογία μέσα από τον καθρέφτη (μτφ Ρ. Αστρινάκη), 1sted.University of Texas press, 1982, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 1998. (transl. R. Astrinaki, Anthropology through the looking glass. Athens: Alexandria editions).
Herzfeld, Michael. Πάλι δικά μας (μτφΜ. Σαρηγιάννης). 2002. 1sted. 1987, Cambridge University Press, Αλεξάνδρεια, Αθήνα.(Ours again, transl. M. Sarigianis, Alexandreia, Athens).
Κάβουρας, Παύλος. 1992. «Ο χορός στην Όλυμπο Καρπάθου. Πολιτισμική αλλαγή και πολιτικές αντιπαραθέσεις», Εθνογραφικά Τόμος 2, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο. (Kavouras, Pavlos. 1992. Dance in Olympos Karpathos. Cultural change and political confrontations. Ethnografika 8).
Kavouras, Pavlos. 2010. «Φολκλόρ και παράδοση. Όψεις και μετα- σχηματισμοί ενός νεωτερικού ιδεολογικού μορφώματος», στο Φολκλόρ και παράδοση επιμ. Κάβουρας, Παύλος, Νήσος, Αθήνα. (“Folklore and Tradition: Aspects and Transformations of a Modernist Ideological Conception”, in: Kavouras, Pavlos. Folklore and Tradition. Athens: Nissos).
Κυριακίδου–Νέστορος, Άλκη. 1987. «Λαογραφίακαινεότερηευ- ρωπαϊκήιστορία» στοΣημειώσειςγιατομάθημαΛΑΚ 101: Εισαγωγή στη λαογραφία και την κοινωνική ανθρωπολογία, Αριστοτέλειο Πανεπιστή- μιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη. (Kyriakidou–Nestoros, Alki. 1987. “Folklore and modern European history” in: notes for the course Introduction in folklore and social anthropology, Aristotle University of Thessaloniki, Thessaloniki).
Κυριακίδου – Νέστορος, Άλκη. 1993. «Ορθολογισμός και ρομαντισμός στη θεωρία της ελληνικής λαογραφίας (1978)» στο επιμ. Ν. Σκουτέρη – Διδασκάλου, Κ. Ντελόπουλος, Μ. Καϊρή, Λαογραφικά μελετήματα II, Πορεία, Θεσσαλονίκη.
Μηλιός, Γιάννης. 2002. «Η διαμόρφωση του νεοελληνικού έθνους και κράτους ως διαδικασία οικονομικής και πληθυσμιακής ομογενοποίη- σης», στο Το μειονοτικό φαινόμενο στην Ελλάδα, Κριτική. (Milios, Yannis. 2002. “The formation of the modern Greek nation-state as a process of economic and demographic homogenization” in: The Minority Phenomenon in Greece, Review).
Μπαΐτσης, Δημ. 1979. «Οι Γιανίτσαροι και οι Μπούλες», περιοδικό Νιάουστα, έτος Β΄, τ. 6. (Mpaitsis, Dim. 1979. Janissaries and Boules. Niaousta magazine 2 (6)).
Παύλου, Μίλτος, Σκουλαρίκη, Αθηνά (επιμ.). 2009. Μετανάστες και μειονότητες, Βιβλιόραμα, Αθήνα. (Pavlou, Miltos, Skoulariki, Athens (ed). 2009. Immigrants and minorities. Athens: Vivliorama).
Ζάλιος, Χρήστος. 2013. «Προσωπίδες και προσωποπιδοφορία. Από τις γιορτές του Διόνυσου μέχρι τα σημερινά αποκριάτικα δρώμενα», περιοδικό Νιάουστα, έτος 36ο, τ. 143 (Zalios, Christos. 2013. Prosodides kai prosopidophoria. Niaousta 36 (143)).
Ζάλιος, Χρήστος. 2007. «Οι Μπούλες της Νάουσας», Εφημερίδα Λαός, Βέροια, 11, 17-18/2/2007 (Zalios, Christos. 2007. Boules o Naoussa. Laos newspaper, Veria 11, 17-18/2/2007).
Internet sources
https://www.naoussa.gr/city/culture/associations/index.htm
Interviews
Mpiliouris, Lazaros, Naousa, 05.03.2015. Interviewer: L. Efthymiou.
Papakonstantinou, Dimitris, Naousa, 05.03.2015. Interviewer: L. Efthymiou.
Tossios, Aristeidis (Aris), Naousa, 05.03.2015. Interviewer: L. Efthymiou.
Tomtsis, Michalis,Naousa, 06.03.2015. Interviewer: L. Efthymiou. Ламброс Ефтимиу
