STARI U BEOGRADU: ANTROPOLOŠKA ANALIZA KVALITETA ŽIVOTA S TIP 2 DIJABETESOM
Кључне речи:
kvalitet života, stari, starost, tip 2 dijabetes, zdravlje, antropologija starostiСажетак
U ovom radu se, upotrebom objektivnih i subjektivnih indikatora bavim kvalitetom života starih ljudi u Beogradu, koji žive sa tip 2 dijabetesom. Razlog odabira ove teme je dvojak: s jedne strane dijabetes, naročito tip 2, predstavlja tzv. epidemiju XXI veka koja utiče na kvalitet života ljudi uopšteno, a sa druge, kvalitet života starih ljudi sa dijabetesom, koji su posebno pogođeni dijabetesom i njegovim komplikacijama, nije predmet velikog broja radova iz nemedicinske perspektive. Ovim radom, koji će predstaviti svakodnevicu života sa dijabetesom kod starih ljudi, to želim da promenim. U okviru subjektivnih indikatora analiziram mentalni uticaj dijagnoze dijabetesa na sagovornike kao i njihovo fizičko zdravlje (u koje inkorporiram: odnos sa lekarom, dostupnost informacija i stavove sagovornika o tome koja vrsta pomoći od države/zdravstvenog sistema bi pozitivno uticala na kvalitet njihovih života). U objektivne faktore smeštam: stambeno pitanje, zanimanje pre penzije i potencijalno zaposlenje u penziji, kao i visinu same penzije i odnos ovih indikatora sa finansijama neophodnim za kupovinu lekova na mesečnom nivou. Polu-strukturisanim intervjuima tokom avgusta meseca 2023. godine na teritoriji grada Beograda, prikupljena je građa na uzorku od petoro starijih sagovornika sa dijabetesom, uz pomoć četvoro članova porodice. Ograničenje rada istovremeno je i njegova relevantnost koja otvara vrata za buduće istraživanje, koje bi fokus trebalo da stavi upravo na mentalno zdravlje starih osoba, koje je često i dalje tabu tema zbog društvenog shvatanja sloja penzionera kao tereta društva.
Референце
Bjegovic-Mikanovic, Vesna, Milena Vasic, Dejana Vukovic, Janko Jankovic, Aleksandra Jovic-Vranes, Milena Santric-Milicevic, Zorica Terzic-Supic and Cristina Hernández-Quevedo. 2019. Serbia: Health system review. Health Systems in Transition. Marmorvej: WHO.
Botnariu, Eosefina Gina, Alina Popa, Irina Elena Nechifor and Ileana Antohe. 2017. The main barriers to insulin treatment in elderly diabetic patients: the role of therapeutic education. Revista de Cercetare şi Intervenţie Socială 56: 70-78.
Bowling, Ann. 2004. “A Taxonomy and Overview of Quality of Life”. In Models of Quality of Life: A Taxonomy and Systematic Review of the Literature, eds. J. Brown, A. Bowling, and T. Flynn. Sheffield: University of Sheffield, FORUM Project.
Bowling, Ann. 2007. “What older people say”. In Quality of life in old age. International and Multi-Disciplinary Perspectives, eds. Heidrun Mollenkopf and Alan Walker, 15-33. Dordrecht: Springer.
Bury, Michael. 1982. Chronic illness as biographical disruption. Sociology of Health and Illness 4 (2): 167-182. doi:10.1111/1467-9566. ep11339939
Carruth, Lauren, Sarah Chard, Heather A. Howard, Lenore Manderson, Emily Mendenhall, Emily Vasquez and Emily Yates-Doerr. 2019. Disaggregating diabetes: New subtypes, causes, and care. Medicine Anthropology Theory 6 (4): 119-126. doi:10.17157/mat.6.4.730
Crews, Douglas E. 1993. Biological anthropology and human aging: Some Current Directions in Aging Research. Annual Review of Anthropology 22: 395-423.
Deeg, Dorly J. H. 2007. “Health and quality of life”. In Quality of life in old age. International and Multi-Disciplinary Perspectives, eds. Heidrun Mollenkopf and Alan Walker, 195-215. Dordrecht: Springer.
Dragišić Labaš, Slađana M. 2016. Aktivno starenje u Beogradu. Beograd: Sociološko udruženje Srbije i Crne Gore, Institut za sociološka istraživanja, Univerzitet u Beogradu – Filozofski fakultet.
Dragišić Labaš, Slađana M. 2022. „Izazovi aktivnog starenja i mentalno zdravlje u vreme pandemije kovida 19 u Srbiji“. U Društveni aspekti starenja u vreme pandemije kovida 19, ur. Slađana Dragišić Labaš, 117- 134. Beograd: JP Službeni glasnik.
Hennessy, Catherine Hagan. 2004. “Chronic Diseases of Aging”. In The Encyclopedia of Medical Anthropology, eds. Carol R. Ember and Melvin Ember. New York: Kluwer Academic/Plenum Publishers.
International Diabetes Federation. 2021. IDF Diabetes Atlas, 10th edn. Brussels: International Diabetes Federation.
Janković, Slobodan M. i Nemanja Petrović. 2022. Smanjenje direktnih i indirektnih troškova lečenja pacijenata sa dijabetesom tip 2 usled dobre kontrole glikemije i smanjenja učestalosti komplikacija. Galenika Medical Journal 1 (4): 6-12. doi.org/10.5937/Galmed2204008J
Lieberman, Leslie Sue. 2004. “Diabetes Mellitus and Medical Anthropology”. In Encyclopedia of Medical Anthropology, eds. Carol R. Ember and Melvin Ember, 335-353. Boston: Springer.
Ljubičić, Milana. 2022. „Svakodnevica starijih i zvanični diskurs o koroni: između društvene brige i ejdžizma“. U Društveni aspekti starenja u vreme pandemije kovida 19, ur. Slađana Dragišić Labaš, 67-84. Beograd: JP Službeni glasnik.
Milosavljević, Ljubica. 2011. Uspeh u starosti: izuzetak od pravila. Etnološko-antropološke sveske 17 (6): 9-26.
Milosavljević, Ljubica. 2012. „Stvaranje društvenog sloja penzionera – prilozi o kulturnom nasleđu jedne zemlje u penziji“. U Ogledi o jugoslovenskom kulturnom nasleđu, ur. Ivan Kovačević, 83-108. Beograd: Odeljenje za etnologiju i antropologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu i Srpski genealoški centar.
Milosavljević, Ljubica. 2022. Poslovni život radno aktivnih starijih pripadnika društva u vreme vanrednog stanja: antropološka analiza. Antropologija 22 (2): 75-94.
Mol, Annemarie. 2008. The Logic of Care: Health and the Problem of Patient Choice. London: Routledge.
Mollenkopf, Heidrun and Alan Walker. 2007. “International and Multi-Disciplinary Perspectives on Quality of Life in Old Age: Conceptual Issues”. In Quality of life in old age. International and Multi-Disciplinary Perspectives, eds. Heidrun Mollenkopf and Alan Walker, 3-15. Dordrecht: Springer.
Moraes Lins de Barros, Myriam, Clarice Ehlers Peixoto and Andrea Moraes Alves. 2016. Dossier Ageing and anthropology. Vibrant 13 (1): 52-55.
Naemiratch, Bhensri and Lenore Manderson. 2006. Control and adherence: Living with diabetes in Bangkok, Thailand. Social Science & Medicine 63 (5): 1147-1157.
Rakočević, Ivana, Miljuš, Dragan i Zorica Božić. 2022. Incidencija i mortalitet od dijabetesa u Srbiji. Izveštaj br. 17. Beograd: Institut za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut“.
Republička stručna komisija za izradu i implementaciju vodiča dobre kliničke prakse. 2012. Nacionalni vodič dobre kliničke prakse za dijagnostikovanje i lečenje diabetes mellitus-a. Beograd: Agencija za akreditaciju zdravstvenih ustanova Srbije.
Satarić, Nadežda i Nataša Perišić. 2017. Prigušena svetla grada. studija o položaju i potrebama staračkih domaćinstava Novog Beograda. Beograd: Udruženje građana „Snaga prijateljstva“ – Amity.
Sokolovsky, Jay. 2004. “Aging”. In The Encyclopedia of Medical Anthropology, eds. Carol R. Ember and Melvin Ember, 217-223. New York: Kluwer Academic/Plenum Publishers.
Verbrugge, Lois M. and Alan M. Jette. 1994. The disablement process. Social Science & Medicine 38 (1): 1-14.
