SEKULARNE I PRAVOSLAVNE SUBJEKTIVNOSTI: TRAJEKTORIJA SUKOBA OKO PREDSTAVE O ZAPADU
Кључне речи:
Srpska pravoslavna crkva, identitetsko pravoslavlje, sekularizam, društvena sekularnost, Zapad, politika identitetaСажетак
U tekstu se razmatra logika diskurzivnih trajektorija sukoba između dva tabora: tzv. tradicionalista i progresivista. S jedne strane, nalazi se Srpska pravoslavna crkva, koja je uključena u politiku i koja podržava hegemoniju identiteta kakvog su proglasili tradicionalisti, dok su, s druge strane, progresivisti, koji zastupaju sekularističke politike identiteta i predstavljaju sekularizam kao epistemološku istinu i analitički alat za tumačenje društvenog života u Srbiji kao društvu na poluperiferiji, tj. društvu koje nije ni ovde, a ni tamo, u odnosu na zamišljeni Zapad. U tekstu se tvrdi da, u nastojanjima da se definiše “Država” i da se istoj da moć utvrđivanja javnog identiteta, kako bi se, promovisanjem prikladnih i neprikladnih referentnih tačaka, obrazovali „pogledi na svet“ njenog građanstva, oba “tabora” perpetuiraju politiku isključivanja, u svojim naporima da baš njihov “pogled na svet” dobije legitimitet.
Референце
Anderson, Benedict. 1991. Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism. London: Verso.
Asad, Talal. 2003. Formations of the Secular: Christianity, Islam, Modernity. Stanfrod: Stanford University Press.
Bandić, Dušan. 2010. Narodno pravoslavlje. Beograd: XX vek.
Benhabib, Seyla. 2010. The Return of Political Theology: The Scarf Affair in Comparative Constitutional Perspective in France, Germany, and Turkey. Philosophy Social Criticism 36: 451-471.
Blagojević, Mirko. 2008. Religiozna Evropa, Rusija i Srbija. Argumenti empirijske evidencije: slučaj Srbije. Filozofija i društvo 3/2008: 235-257.
Blagojević, Mirko. 2009. O sociološkim kriterijumima religioznosti: Koliko ima (pravoslavnih) vernika danas?. Filozofija i društvo 1/2009: 9-36.
Bourdieu, Pierre. 1997. Outline of a Theory of Practice. Cambridge: Cambridge University Press.
Brubaker, Rogers. 2012. Religion and nationalism: Four Approaches. Nations and Nationalism 18 (1): 2-20.
Buchenau, Klaus. 2011. “Orthodox Values and Modern Necessities: Serbian Orthodox Clergy and Laypeople on Democracy, Human Rights, Transition and Globalization”. In Civic and Uncivic Values: Serbia in the Post-Milošević Era, eds. Listhaug Ola et al, 111-142. Budapest: CEU Press.
Casanova, Jose. 2008. Secular Imagineries: Introduction. International Journal of Politics, Culture, and Society. 21 (1/4): 1-4.
Coleman, John. 1990. The Secular: A Sociological View. The Way 30 (1): 16-25.
Čačić, Mari-Žanin. 2002. Socijalna istorija Srbije 1815-1941. Beograd: Clio.
Đorđević, Dragoljub. 2009. Religiousness of Serbs at the Beginning of the 21st Century: What is it about?. In Revitalization of Religion: Theoretical and Comparative Approaches, ed. Danijela Gavrilović, 57-64. Niš: YSSS Annual – Year XVI.
Falina, Maria. 2011. Pyrric Victory: East Orthodox Christianity, Politics and Serbian Nationalism in the Interwar Period. A dissertation in history submitted to and accepted by the Central European University in Budapest.
Habermas, Jürgen. 2011. “‘The political’: The rational meaning of a questionable inheritance of political theology”. In The power of religion in the public sphere, eds. Eduardo Mendieta and Jonathan Vanantwerpen, 15-33. New York: Columbia University Press.
Jansen, Stef. 2005. Antinacionalizam: etnografija otpora u Zagrebu i Beogradu. Beograd: XX vek.
Kosmin, Barry and Ariela Keysar (eds). 2007. Secularism and Secularity: Contemporary International Perspectives. Hartford: Institute for Study Secularism in Society and Culture.
Kunovich, Robert. 2006. An exploration of the salience of Christianity for national identity in Europe. Sociological Perspectives 49 (4): 435-460.
Lane, Jan-Erik and Svante Ersson. 1999. Politics and Society in Western Europe. Thousand Oaks: Sage.
Mahmood, Saba. 2004. Politics of Piety. Princeton: Princeton University Press.
Marx, Antony. 2003. Faith in Nation: Exclusionary Origins of Nationalism. Oxford: Oxford University Press.
Pavićević, Aleksandra. 2009. Da li su antropolozi dužni da budu nereligiozni ili Prilog proučavanju antrpološkog materijala. Teme XXXIII (4): 1413-1434.
Perica, Vjekoslav. 2006. Balkanski idoli I-II. Beograd: XX vek.
Perović, Latinka. 1995. Srpski socijalisti 19. veka: Prilog istoriji socijalističke misli. Beograd: Službeni glasnik SRJ.
Popov, Nebojša (ur.). 2002. Srpska strana rata: trauma i katarza u istorijskom pamćenju I-II. Beograd: B92.
Protić, Milan St. 1990. Radikali u Srbiji 1881-1903. Beograd: Balkanološki institut.
Radić, Radmila. 2003. „Verska elita i modernizacija – teškoće pronalaženja odgovora”. U Srbija u modernizacijskim procesima 19. i 20. veka. Uloga elita, ur. Latinka Perović, 153-191. Beograd: Institut za noviju istoriju Srbije.
Radić, Radmila. 2009. Izbor patrijaraha Srpske pravoslavne crkve u XX veku. Istorija 20. veka 1/2009: 17-37.
Radić, Radmila. 2010. Pripadanje bez verovanja i poznavanja. In Novosti iz prošlosti, ur. Vojin Dimitrijević, 107-126. Beograd: Beogradski centar za ljudska prava.
Radulović, Lidija. 2012. Hiperprodukcija čuda i čudesnih dela: Značenja narodnih i crkvenih interpretacijai njihov značaj za proces desekularizacije u Srbiji. Etnoantroploški problemi 7 (4): 919-933.
Raković, Slaviša i Mirko Blagojević. 2014. “Od narodnog, ka popularnom, političkom i doktrinarnom pravoslavlju: Dinamika razumevanja ‘pravoslavnosti’ u Srbiji”. U “Etnos”, religija i identitet: Naučni skup u čast Dušana Bandića, ur. Lidija Radulović i Ildiko Erdei, 149-159. Beograd: Odeljenje za etnologiju i antropologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu.
Raković, Slaviša. 2012. In the Haze of Serbian Orthodoxy: ‘Conversion’ to the Ancestral Faith and Falling from the Church: Four Formerly Devout‐to‐Church Christians Speak. Anthropology of East Europe Review 30 (2): 39-58.
Roy, Olivier. 2002. Globalized Islam: The Search for a New Ummah. London: Hurst and Company.
Roy, Olivier. 2009. Secularism Confronts Islam. New York City: Columbia University Press.
Said, Edward. 1979. Orientalism. New York: Vintage.
Schiller, N. G. 2007. Transnationality, A Companion to the Anthropology of Politics. Malden: Blackwell Publishing.
Simić, Predrag. 2011. “Srbija i Evropska unija između nacionalnog i evropskog identiteta”. U Religioznost građana Srbije i njihov odnos prema procesu evropskih integracija, ur. Jelena Jablanov Maksimović, 13-25. Beograd: Konrad Adenauer Stiftung.
Sinani, Danijel. 2012. O proučavanjima porodične slave u Srbiji. Etnološko-antropološke sveske 18 (8): 175-192.
Solomos, John. 2001. “Race, Multiculturalism and Difference”. In Culture and Citizenship, ed. Nick Stevenson, 198-212. London: Sage Publications.
Stern, Carol S. and Bruce Henderson. 1993. Performance Texts and Contexts. New York: Longman Pub Group.
Stojković, Andrija. 1989. Životni put Dositeja Obradovića: Od šegrta i kaluđera do filozofa, prosvetitelja i Karađorđevog ministra prosvete. Beograd: Istorijski muzej Srbije.
Taylor, Charles. 2007. A Secular Age. Cambridge: Harvard University Press.
Todorović, Ivica. 2008. Rezultati savremenih istraživanja narodne religije Srba – opšti presek. Glasnik Etnografskog instituta SANU LVI (1): 53-70.
Tomić, Đorđe i Krunoslav Stojaković. 2013. Iz povijesti jugoslavenske ljevice od početka 19. stoljeća do izbijanja Drugog svjetskog rata: Skica poglavlja koje nedostaje, Perspektive 7/2013: 1-32.
Voas, David and Stefanie Doebler. 2011. Secularization in Europe: Religious Change between and within Birth Cohorts. Religion and Society in Central and Eastern Europe 4 (1): 39-62.
